Święta na ludowo

Wystawa zabawek ludowych uzupełnionych tradycyjnymi dekoracjami świątecznymi. Wśród zabawek znajdują się wyroby wybitnych zabawkarzy, tj. Stanisław Naróg, Jan Puk z Trześni k. Sandomierza, Teodor Biegun z Żywca. Oryginalne kołyski, bryczki z konikami, klepaki, wózki wyrabiane gdzieniegdzie do dziś, dawniej były stałym elementem wyposażenia wiejskich chałup. Obecnie mogłyby być oryginalnym prezentem na Gwiazdkę.

Prezentujemy również dziarskich górali wykonanych w Pracowni Artystycznej „Kasia” z Pilzna. W świątecznym szyku zmierzają ku zabawkowej szopce ustawionej ze słomianych figur. Mały Jezus spoczywa w drewnianej kołysce, służącej do zabawy. Wszystko wykonane z surowców naturalnych.

Choinki nie są wiejską tradycją. Wystrojone drzewka pojawiły się w polskich domach dopiero w XIX w. i to głównie w tych bogatszych, mieszczańskich. Pod strzechami w czasie świąt Bożego Narodzenia jeszcze na pocz. XX w. wieszano barwne pająki ze słomy i przede wszystkim tzw. podłaźniczki. Były to albo kępy gałązek z drzewka iglastego, albo całe czubki choinki. Wieszano to u sufitu chałupy i przyozdabiano orzechami, jabłkami, ciastkami, kolorowymi bibułkami. Ważnym elementem tych dekoracji były tzw. światy – okrągłe, trójwymiarowe ozdoby wykonane z opłatka.

Istotą tradycyjnych dekoracji świątecznych w kulturze ludowej była ich wymowa symboliczna, a nie estetyczna. Zielone drzewko, symbol życia i wieczności w powiązaniu z dekoracjami z produktów spożywczych, to z jednej strony wyraz radości z narodzin Boga, a z drugiej dar dla duchów, które w tym magicznym czasie mają szczególną moc.

Dzisiaj w większości domów o dekoracji choinki decyduje moda, trend. Ozdoby, sprowadzane z Chin wypierają tradycyjne i ludowe przybrania świątecznych drzewek. W dobie globalizacji mieszają się konwencje: opowieści wigilijnej z rytmiczną, małopolską, pastorałką.

Mamy nadzieję, że muzealna wystawa świąteczna pozwoli Państwu odnaleźć zapomniane tradycje i zgłębić prostotę ludowych dekoracji bożonarodzeniowych i noworocznych.

Wystawa czynna do 2 lutego 2009 roku.