P1050357

Wystawa Wielkanocna

P1050357

Wystawa Wielkanocna

Czy nadal wysyłamy kartki na święta? Dziś w dobie internetu i telefonów komórkowych coraz rzadziej.

Powróćmy zatem do czasów PRL-u, kiedy pocztówki świąteczne kupowano w kioskach ”Ruchu”, księgarniach czy na poczcie. Wiele z nich było małymi dziełami sztuki. Wydawcy kartek zamawiali projekty u wybitnych ilustratorów, malarzy i grafików.

Najwcześniejsze pocztówki na mini wystawie pochodzą z lat 50., większość powstała w latach 60.

i 70. XX w.

To złote lata polskiej ilustracji dla dzieci, trwające od 1956 roku do połowy lat 70.

Obok ilustracji do książek i czasopism, wybitni graficy tworzyli małe formy: znaczki pocztowe, etykiety, bajki wyświetlane w diaskopach czy właśnie pocztówki. Obok masowej produkcji barwnych kartek fotograficznych powstawały te zaprojektowane przez Jana Marcina Szancera, Janusza Grabiańskiego, Adama Kiliana, Wiesławę Grosset, Józefa Czerwińskiego, Zbigniewa Rychlickiego i wielu innych.

Kurczaki i zajączki, kolorowe jajka, bazie oraz zwyczaje wielkanocne to główne motywy kartek.

Charakterystyczna kreska Adama Kiliana, Janusza Grabiańskiego, pełne humoru rysunki Jana Marcina Szancera czy Mirosława Pokory wprowadzały wiosenny nastrój.

Pomijane lub marginalizowane były tematy religijne, szczególnie na kartkach największego wydawcy z tego okresu – Biura Wydawniczego „RUCH”.

Dzisiaj graficzne pocztówki z PRL-u stały się obiektami kolekcjonerskimi poszukiwanymi na targach staroci, w antykwariatach czy na internetowych aukcjach.

Wystawę uzupełniają eksponaty o tematyce wielkanocnej takie jak: pisanki, kraszanki, wyklejanki, jajka składanki, jajo typu wańka wstańka, w większości pochodzące z warszawskiej Spółdzielni Pracy im. St. Dubois z lat 80. XX w. Część z eksponatów pochodzi z prywatnej kolekcji.

Pisanka to ogólna, nazwa jaja zdobionego różnymi technikami.

Najstarsze odnalezione na ziemiach polskich pisanki pochodziły z X wieku. Do ich ozdabiania stosowano technikę batikową.

Wzór rysowano roztopionym woskiem, a następnie barwiono je w łupinach cebuli lub pędach młodego żyta.

Pisanki mają symbolizować rodzącą się do życia przyrodę, a w chrześcijaństwie nadzieję

w zmartwychwstanie Chrystusa.

W zależności od zastosowanej techniki ozdabiania można wyróżnić:

drapanki- powstają przez drapanie ostrym narzędziem.

kraszanki- powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym.

pisanki- mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie na skorupce gorącym roztopionym woskiem.

oklejanki – są przyozdobione tkaninami, nicią lub włóczką wełnianą.

nalepianki – powstają przez ozdabianie skorupki jajka różnobarwnymi wycinankami.

ażurki – pisanki ażurowe – wykonane z wydmuszek jaj kurzych, kaczych, gęsich i strusich.

Muzeum poświęcone wyłącznie pisankom istnieje w Kołomyi.

Opracowanie tekstu: Anna Myśliwiec, Patrycja Gonciarz

Przygotowanie eksponatów: Jadwiga Stal

Montaż i aranżacja wystawy: Patrycja Gonciarz, Jacek Gonciarz